‘Wel een beetje hoog ophangen hè, anders zijn de vogeltjes voer voor de katten’, waarschuwt juf Iris Adric zodra ze eenmaal buiten zijn. De kinderen weten uit eerdere lessen waarom die pindaslingers voor de vogels belangrijk zijn, waarom die vogels zo nuttig zijn voor het ecosysteem en welke vogels dol op pinda’s zijn.

Dit keer zitten de kinderen en ouderen rustig te werken. Dat is niet altijd zo. Soms zijn de ouderen wel een beetje lastig. Dan zeggen ze vreemde dingen, worden boos of lopen zomaar opeens weg. Dat geeft niets, het is goed dat de kinderen zoiets ook eens meemaken. Ook hun eigen opa’s en oma’s kunnen dement worden.

14

Pastinaakles

Zoals bij het maken van pindaslingers krijgen de kinderen bij alles wat ze doen, het hoe en waarom daarvan te horen. Dat leidt regelmatig tot verwondering, zoals bij de pastinaakles. Toen hebben ze zelf pastinaken geplant en geoogst, ze in de les klaargemaakt en opgegeten, en ook mee naar huis genomen. De ouders vonden het een goede zaak dat de kinderen zelf die groentes leerden maken en eten. De ouders waren verrast: pastinaak was voor velen van hen een onbekende groente.

De verwondering is er ook bij de juf. Regelmatig stellen de kinderen heel bijzondere vragen. Zo moet Iris zelfs een keer uitleggen wat moleculen zijn. Moleculen, hoe leg je dat uit aan achtjarigen… ‘Dat was knap lastig.’

De groenlessen vallen allemaal prima binnen het motto dat Vakmanstad gebruikt: Leren hoe je goed voor jezelf zorgt, goed voor de ander zorgt en goed voor de wereld zorgt. In de klas gaat het hierbij niet alleen om de andere mensen, maar ook om alle andere wezens in de omgeving, van de regenwormen tot de buurtbewoners. Iris maakt daarbij handig gebruik van alles wat ze in de omgeving van de school tegenkomt en meemaakt. Zoals de speeltuin en de moestuin. De vrijwilligers daar vinden het heel fijn om in de herfst door de kinderen geholpen te worden bij het opruimen van de bladeren.

Vreemde vogels in het park

De anderen bevinden zich niet alleen in de directe omgeving van de school, maar ook verder weg, in het Zuiderpark. Daar zitten de Stamgasten, een bonte verzameling mensen die het park als hun stamcafé zien: verslaafden, alcoholisten, zwervers en daklozen. Normaal voor kinderen niet de mensen om op af te gaan. Maar dit zijn schoolkinderen in een Vakmanstad-programma, die leren hoe ze met moeilijke situaties om kunnen gaan. Het is beter als ze kennismaken met de Stamgasten, want ze komen elkaar ook op straat tegen. Wat kennis van die mensen en hun wereld kan dan geen kwaad.

Waarom ze daar altijd zitten, wat ze er leuk vinden en waarom ze toch zoveel rommel maken, daar mogen de leerlingen best achter komen. Nu komt die rommel goed uit, want de kinderen hebben net les gekregen over het afvalprobleem. Een beetje hulp bij het opruimen kan goed van pas komen. Willen die mannen niet opruimen? Wel een beetje een rare vraag aan die rommelmakers. Waarom vragen de kinderen niet aan die mannen of ze de andere parkbezoekers op hun rommel kunnen wijzen? Wie weet doen ze dat. Maar zover is het nog niet. Iris broedt nog op de juiste aanpak.

Vijf leerlijnen

IMG_9203

De lessen in de wereld zijn belangrijk, of het nou in het Zuiderpark is of in de moestuin naast de school. Door de kinderen met andere mensen te laten kennismaken wordt immers hun blik verruimd en leren ze om te gaan met planten, dieren, mensen en allerlei andere zaken. Ook bijvoorbeeld met de verstandelijk beperkten uit de woonvoorziening van de Pameijer Stichting in dezelfde straat. Kinderen vinden mensen met een beperking door hun vreemde gedrag soms wat angstaanjagend. De twee groepen komen elkaar tegen in de tuin, waar ze helpen het groen te verzorgen en afval weg te halen. Er zijn nu gesprekken met de Pameijer Stichting over verdere samenwerking. Want de kinderen kunnen leren van die andere mensen.

De groenlessen van Iris behoren tot de vijf vakken die de specialisten van Vakmanstad op de Elisabethschool geven. Naast de groenlessen zijn dat techniek, koken, filosofie en judo. De vakken vallen onder de LTU, de leertijduitbreiding. De vaste docenten zijn blij met de collega’s. De leerlingen komen daardoor in aanraking met zaken waarvoor de docenten van Vakmanstad nu juist speciaal getraind zijn. En dat terwijl de mogelijkheden voor beter onderwijs niet altijd goed mogelijk zijn. Er zitten veel kinderen op de Elisabethschool die extra hulp nodig hebben. Die kinderen stuiteren soms de volgende les van een vaste leerkracht binnen. Die docent is dan nog wel even bezig de klas weer tot rust te krijgen.

Verheffen

Het belang van de groenlessen is ook andere partijen niet ontgaan. Zo zijn er gesprekken met medewerkers van Rotterdam Circulair, die willen weten hoe de kinderen betrokken kunnen worden bij de plannen die Rotterdam met de circulaire economie heeft. Zulke contacten passen bij wat Vakmanstad wil bereiken: de juf is steeds op zoek naar andere partijen uit de buurt om zo de wereld van de kinderen te vergroten. Of kun je het beter verheffen noemen? ‘Dat geeft wel goed aan waar we naar toe willen met de leerlingen.’ Iris legt steeds met veel plezier uit waarom alles wat ze meemaakt gaat zoals het gaat. Dat is belangrijk voor de vorming van haar leerlingen. Iris: ‘De kinderen in de groenles verheffen is eigenlijk wat achter alle lessen zit: de kinderen ervan bewust maken dat ze onderdeel zijn van een ecosysteem waar ze niet buiten kunnen. Ze zijn onderling allemaal met elkaar verbonden, de koolmees, de schoolkinderen, de regenwormen, de oude mensen in het verpleeghuis en de stamgasten in het park.’

Vinden de kinderen de groenlessen en andere vakken van Vakmanstad leuk en nuttig?
Misschien maakt de uitspraak van een kind tegen een ander kind dat nog het meest duidelijk: ‘Kijk, een regenworm. Pas nou op, straks maak je ‘m dood.’ Dan hebben de kinderen het begrepen. Ecosystemen en duurzaamheid, pastinaken en pindaslingers: er is van alles te leren in de lessen van Iris. ‘Je kunt niet ontweten wat je te weten bent gekomen’. Wat een mooi woord: ontweten.